'लेख' वर्गका पोस्टहरू

देशजस्तै छ वर्तमान कविताको अनुहार

- गोपीकृष्ण ढुंगाना काठमाडौं ः सभ्यताको विकाससँगै कविताको पनि विकास भएको पाइन्छ । सुवानन्ददेखि सुरु भएको नेपाली कविताको लेखन परम्परा पछिल्लो पुस्ताकी सरस्वती प्रतीक्षासम्म लगभग उस्तै अनुहारमा देखिएको छ । किनकी उही समाजको कवि र उसले भोगेबुझेको पीडा र ज्ञान कवितामा पोखिँदैआएको छ । बुकवर्मले राजधानीमा आयोजना गरेको ‘एनसेल नेपाल लिटेरेचर फेस्टिभल’ को तेस्रो दिन […]

पेन लभर्सका लभर्स

—गोपीकृष्ण ढुंगाना ‘लोकतन्त्रको स्थापनापछि स्थापना भएका तीन प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा सरकारले समयमै सम्पति बाँडफाँड र कर्मचारीको दरबन्दी मिलान नगर्दा आपसी बेमेल बढेको छ । लामो समयदेखि मुलुकमा एकमात्र प्रज्ञा प्रतिष्ठान रहेको भए पनि लोकतान्त्रिक आन्दोलनपछिको सरकारले भाषासाहित्य, ललितकला र सङ्गीत तथा नाट्यका लागि तीन अलग अलग प्रज्ञा प्रतिष्ठान गठन गर्न कानुनी व्यवस्था गरी कुलपतिलगायतका पदाधिकारी नियुक्ति […]

नेपाली साहित्यमा सहव्याख्या र इतिहास—लेखक, श्रोता र रचना सन्दर्भ

-अभि सुवेदी नेपाल लिटरेचर फेस्टिभल २०१२ को किनोट स्पिच म आज बिहानको यो जमघटलाई साहित्यकार र पाठककको भेला भन्छु । मेरो प्रस्तुतिमा साहित्यकारलाई लेखकमात्रै नभएर सर्जकको रmपमा लिन्छु । श्रोतालाई म पाठक र व्याख्याताको अर्थमा लिन्छु । यसो गर्दा विषयमा प्रवेश गर्न र केही नयां सन्दर्भको प्रसङ्ग जोड्न सजिलो हुने देखिएको छ । म एक […]

नेपाली साहित्यमा नारी चित्रण

-गोपीकृष्ण ढुंगाना एनसेल नेपाल लिटरेचर फेस्टिभल २०१२ काठमाडौं ः ‘पूर्वीय मिथकहरुबाट निर्देशित छौं हामी नेपाली लेखक। महाभारतकी द्रौपदी जो समाजसँग जुझारु गर्ने पात्रका रुपमा उभ्याइएकी छन् अनि रामायणकी पात्र सीता जो सहनशिलताको पराकाष्ठका रुपमा उभ्याइएकी छन्’, एनसेल नेपाल लिटेरेचर फेस्टिभलमा ‘नेपाली साहित्यमा नारी चित्रण’ बारेको संवादात्मक प्रस्तुतिमा बोल्दै उपन्यासकार नारायण ढकालले भने, ‘यी दुवै विरोधाभास […]

मलाई नसोध कहाँ दुख्छ घाउ ?

-नरेन्द्रराज प्रसाई   कतिकति आँखाहरु बाटो छेक्न आँउछन् परेलीमा बास माग्न कति आँखा धाँउछन् । हरिभक्त कटुवाल जति रसिक थिए त्यति नै पीडादायी जिन्दगी भोग्ने क्रममा पनि बाँधिएका थिए । उनी हाँस्ता पनि रुन्थे र रुँदा पनि हाँस्थे । उनी प्रकृत्रि्रेमी कवि थिए तर प्रकृतिले उनलाई धोकैधोका दिएको थियो । यति हुँदाहुँदै पनि नेपाली भाषासाहित्य […]

नेपाली कसरी शुद्ध लेख्ने – हिज्जे विचार २०६९

प्रस्तावना यो संक्षिप्त, सूत्रात्मक व्यवस्थाले, नाट्यसम्राट् बालकृष्ण समका शब्दमा, ‘तमाम नेपाली शब्दसागरमा बाँध बाँध्न सक्तैन, न व्याकरणका नै अनेकानेक वाक्यविचारका भाँडामा बिर्को लगाउन सक्तछ’, त्यसका निम्ति त व्याकरण र शब्दकोशका बृहत् ठेली पल्टाउनै पर्दछ । तथापि, नेपाली हिज्जेलाई उचित मार्गमा डो¥याउन यसले पर्याप्त योगदान पु¥याउने आशा गरिएको छ । भाषाको सम्प्रभुता यसका प्रयोगकर्तामा निहित हुन्छ […]

नेपाली भाषामा बल्झाइएका समस्या र तिनको समाधान

— डा. खगेन्द्रप्रसाद लुइटेल भाषा हरेक जाति र राष्ट्रको पहिचान हो । भाषाभित्र अनेक संस्कृति समेटिने हु“दा यसलाई महासंस्कृतिका रूपमा लिन सकिन्छ । यतिखेर नेपाली भाषाका बारेमा अनेक चर्चापरिचर्चा गर्ने क्रम बढ्दो छ । बेलाबखत कतिपय अभियान, आन्दोलन, गोष्ठी, प्रकाशन आदिका माध्यमबाट नेपाली भाषासम्बन्धी चर्चा अगि बढाइएको पनि पाइन्छ र तिनले नेपाली भाषाको विकास एवं […]

२०६८ को पुस्तक नालीबेली

कसले मार्ला मदन पुरस्कारको बाजी ? ______________________________शिला पहारी ‘औंलामा गन्न सकिने अपवादवाहेक अधिकांश नेपाली लेखकहरु कुन्ठा, गनगन र आत्मरति लेख्छन्’ केही आलोचकहरुको आरोप छ, ‘यिनको लेखनबाट साहित्यको उत्थान होइन, कागजको नाश र प्राकृतिक विनाश मात्रै भइरहेको छ । यिनले साँच्चै साहित्य नै लेखेका हुन् भने अहिलेसम्म खोई एउटा विश्वस्तरीय कृति ?’ ‘लेख्दै नलेख्नु भन्दा लेख्नु […]

लौ चिनौं चोरीको बात लागेका स्रस्टालाई…

-कृष्ण अविरल  चोरी आफैँमा अपराध कर्म हो । साहित्यिक सिर्जना चोरी त झन् बनिसकको र बन्दै गरेको सामाजिक इज्जत, प्रतिष्ठासमेत आफैँले धरापमा पार्ने काम । यस्तो चोरीको अभियोग लागेकै कारण शंकर लामिछानेलगायत कतिपयले लेखनबाटै सन्यास लिएका छन्, महेश प्रसाईलगायतका कतिपयलाई सामाजिक रुपमा मुख देखाउनै नमिल्ले अवस्था उत्पन्न भएको छ । तैपनि यस्तो चोरी रोकिएको छैन, […]

केही साहित्यिक आन्दोलन

मेती मण्डल युवक कवि मोतीराम भट्टको सक्रियतामा स्थापित यो संस्था काठमाडौँ र वनारस दुवै ठाँउमा सक्रिय रह्यो । तत्कालीन साहित्यिक प्रतिभाहरुलाई जम्मा गरी साहित्य रचनातर्फ प्रोत्साहित गर्ने उदेश्य राखेको यो संस्थाले समस्या पूर्तिको पद्घति अपनाएको थियो । शृङ्गार रसप्रधान